احداث مىكند و چون رطوبات لسان در غايت لطافت‌اند زودتر از همه رطوبات بدن متحلّل مىشوند ، از اينجا است كه نخستين جفاف در زبان پديد آيد ، بالجمله اگر چنين اتفاق واقع مىشود ، تدارك او به ماء الشعير و شكر بايد كرد كه با وجود تطفيه ، غذائيّت نيز دارد و اگر تقويت افزون‌تر مطلوب شود امراق لحم و فراريج نيز در آن بيفزايند . و گذشت كه توفير در غذا نشايد كرد كه معده از كثرت خروج خون ضعيف مىگردد . فائده در احكام تثنيه فصد و بيان كسانى كه فصد آنها در شب و در خواب بايد كرد و فصد مجانين تنگ گردد و جز آن هرچه تعلق به تثنيه دارد هرگاه تكرار فصد ملحوظ باشد و شق به حذاء مفصل خواهند كرد بايد كه رگ را در طولانى بكشايند تا حركت مفصل كه موجب انكشاف شق طولانى است مانع التحام آن گردد و ايضا فصد وسيع كنند تا زود فراهم نيايد . و اگر با وجود اين همه ، خوفى از سرعت التحام باشد ، خرقه به زيت كه قدرى نمك در آن آميخته باشند بيالايند و بنهند و بالاى آن عصابه بندند ، چه زيت ، بلكه جميع ادهان موجب عسر التحام جراحت است ، بنا بر منع التصاق لبهاى آن . و امتزاج نمك جهت آن است كه تدارك كند مضرّت آن را ، چه ارخا لازمهء ادهان است و با رخاوت ، حصول فساد آن در موضع شق متوقع و نمك بنا بر تجفيف ، مزيل رخاوت و مانع حدوث عفونت مىگردد اكثر جاها كه محل فصد ريم مىكند و پخته مىشود و فساد مىگيرد ، به همين سبب است كه فصّادان جاهل ، روغن بر آن مىگذارند بىاختلاط نمك . فائده استعمال زيت با خرفه آن است كه تا دير بماند و زود خشك نشود و اين همه تدابير مانع الالتحام كه گفته شد در صورتى است كه تثنيهء فصد بعد ايام مطلوب شود ، مگر آن كه مقصود قوى الجلا بود و جراحت آن سريع الالتحام باشد كه در اين حالت اگرچه بعد شش ساعت تثنيه كند مراعات مذكور لازم مىافتد تا شق ملتحم نشود . و بدانند كه تدهين موضع عند فصد باعث قلّت وجع واجب و مانع سرعت التحام است . و طريق تدهين اين است كه زيت يا روغن ديگر بر موضع زخم بمالند ماليدن نيك ، يا موضع زخم را در روغن غوطه دهند ، پس به خرقه بمالند و رگ زنند . و آنجا كه تثنيه در يك روز مطلوب باشد مفصود را از خواب بازدارند كه افعال طبيعى در نوم قوىتر مىباشد و بدان سبب موضع به سرعت ملتحم مىگردد . و بهترين ايام جهت فصد در شتا روزى است كه باد در آن روز ساكن بود و اگر اين ، يافته نشود و ضرورت داعى فصد باشد ، هبوب جنوب مناسب است به فصد نسبت به شمال و در گرما ضد اين ، چه مقصود يوم التثنيه اعتدال هوا است تا طبيعت را هيچ تشويشى نباشد و رياح اگرچه كلها بارداند نسبت به بدن ، ليكن جنوبى نسبت به شمالى گرم است به اسبابى كه در مبحث رياح گذشت ، پس هبوب آن در شتا باعث تسخين خواهد بود و هبوب شمال در گرما موجب تبريد آن و هذا هو المطلوب . و بدانند كه فصد موسوسين و مجانين بايد كه وقت شب كنند در حالت نوم غرق و